خانه قوام الدوله ( دفتر ایکوموس)


اين بنا در 1253 ق يا 1211 ش‌، در زمان محمدشاه قاجار براي يكي از صاحب منصبان دوره قاجاريه به نام ميرزا محمد قوام‌الدوله آشتياني ساخته شد.

قسمتي از بنا در تعريض كوچه ميرزا محمود وزير از بين ‌رفته كه به احتمال زياد متصل‌كننده اندروني و بيروني به يكديگر بوده است‌. هم‌چنين‌، تبديل ايوان تابستاني به تالار آينه كاري از ديگر تغييرات بنا است كه پس از توسعه ارتباط ايرانيان با كشورهاي اروپايي صورت گرفته است‌.

از خصوصيات اين بنا بايد به نظم و تقارني اشاره كرد كه با آجر و چوب در نماي ساختمان به وجود آمده است‌. وجود هفت دري که جزء عنصرهاي معماري ايراني ‌اسلامي است ‌در اين بنا از جمله مهم‌ترين عوامل زيبايي آن محسوب مي‌شود. از ويژگي‌هاي ديگر وجود دو بادگير و يك شيرواني در بام بنا است كه انسان را براي رفتن به طبقات بالا بر مي‌انگيزد اين دو بادگير قرينه هم هستند.

در اين بنا نماي بادگير از آجر تهيه شده است و تزيينات قسمت فوقاني هر شيار داراي ارسي و آينه است.  

آرايش درها از نوع گره‌سازي با چوب است‌. نور طبيعي زيرزمين در دو ضلع شمالي و جنوبي از طريق آجرهاي لعاب‌دار آبي رنگ موسوم به پاچنگ‌ تأمين مي‌شود. تزيينات بنا آينه كاري و نقاشي گل و مرغ روي گچ و مقرنس كاري و گچ‌بري است‌، و كف اتاق‌ها با كاشي‌هاي ابر و باد پوشانده شده است‌. در ابتدا نقاشي‌ها به طور كامل ايراني بوده‌است‌، ولي با بازسازي مجدد، تزيينات و نقاشي‌ها فرنگي شده كه بيش‌تر آن‌ها اثر لطفعلي شيرازي است‌. اتاق يا تالار آينه اين مجموعه از بخش اندروني خانه مجزا است‌.

ديوارها داراي گچ‌بري و نقاشي از گياهان تزييني و اسليمي است‌. بيش‌تر قسمت‌هاي اين اتاق را فرورفتگي‌هايي در ديوار تشكيل داده است كه به مانند طاقچه عمل می کنند. در حاشيه سقف‌، تزيينات مقرنس كاري وجود دارد. اين تزيينات جزء ارزنده‌ترين تزيينات اسلامي است كه از فرورفتگي‌ها و برجستگي‌هايي تشكيل مي‌شود كه هرچه به طرف سقف نزديك شود، بر تقسيمات آن افزوده و در نتيجه بر زيبايي آن اضافه مي‌شود.

در مجاورت اين خانه‌، حمام قوام‌الدوله قرار داشته كه درگذشته از اين خانه دري به حمام باز مي‌شده است‌. شايان ذكر است كه مرمت اساسي بنا در فاصله سال‌هاي 1345 تا 1350 به دست استاد محمد كريم پيرنيا انجام گرفت و مرمت كاشي‌هاي قاجاري نيز تحت نظر استاد حبيبيان انجام شده است.‌

آدرس: خ امیرکبیر، كوچه ميرزا محمود وزير (علیرضا جاویدی)، پ18


print
rating
  نظرات