مسجد و مدرسه شهید مطهری (سپهسالار)




 مسجد و مدرسه سپهسالار (شهيد مطهري) نخستين و بزرگ‌ترين مسجد و مدرسه عالي در تهران است.
معماري اين مسجد از نزديك‌ترين تلفيق‌ها ميان معماري ايراني و معماري مساجد استانبول است. مسجد سپهسالار گنبد ويژه‌اي دارد؛ تعداد مناره‌هاي آن بيش از اندازه متداول است. این مسجد دارای 8 مناره است و گنبد دو گوش خوابيده‌اش نشان از سبك معماري مساجد تركيه دارد.

در سال 1296 قمري ميرزا حسين خان سپهسالار دستور ساخت مسجدي را داد كه اكنون، از زيباترين بناهاي شهر تهران به شمار مي‌رود.

طراحي مسجد را ممتحن‌الدوله به عهده گرفت و معمار آن حاج حسن قمي بود. ساخت هسته اصلي بنا نزديك به 5 سال به طول انجاميد. در دوره‌هاي بعدي‌، تكميل بخش‌هايي از مسجد همچنان ادامه يافت كه در سال 1320، در محل گل‌خانه قديمي‌، تالاري ساخته شد كه امروز مجموعه دارالقرآن است‌.
در سال 1342، استاد لرزاده تغييراتي در شبستان زمستاني ايجاد كرد و در سال 1375، نيز مهندس سعيدي گنبد اصلي را مرمت كرد.

وجه ديگري كه به اين مجموعه اهميتي دو چندان مي‌بخشد كتابخانه‌ مسجد است كه در سال 1297 قمري، سپهسالار با خريد كتابخانه‌ 4000نسخه‌اي اعتضادالسلطنه آن را پايه‌گذاري كرد.
هم اينك، گنجينه‌اي با بيش از 4200 كتاب خطي به خط مؤلفان و نزديك به 10000 كتاب چاپ سنگي در اين كتابخانه‌ موجود است‌.

اين بنا داراي 3 ورودي در بخش شمالي بوده كه به علت احداث كتابخانه ملي توسط مهندس سيحون در سال 1342 مسدود و ارتباط اين قسمت از بنا با باغ بهارستان قطع شد. ورودي اصلي اين مسجد با عقب نشيني نسبت به پياده رو از الگوي جلوخان تبعيت كرده و ورودي شرقي نيز چنين الگويي را به صورت ساده تري داراست. از ويژگي‌هاي مهم فضاي مسجد سپهسالار، كه در واقع يكي از برجسته‌ترين ابداعات معماري قاجاري نيز به شمار مي‌رود، وجود مهتابي‌ها و بهارخواب‌هاي وسيع در طبقه فوقاني است‌.

بعد از انقلاب اسلامي، مسجد و مدرسه سپهسالار به مدرسه عالي شهيد مطهري تغيير نام يافت.
مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهري ميزبان بسياري از مراسم های مهم مذهبي، كشوري و لشكري است و به اين اعتبار مي‌توان آن را بناي يادماني دانست كه در تحولات سياسي يك‌صد ساله اخير مطرح بوده است.

شيوه معماري مجموعه مسجد و مدرسه عالي شهيد مطهري ( سپهسالار جديد ) با قدمتي بيش از يك قرن واز آثار مهم دوره قاجاريه تلفيقي از سبك معماري مسجد جامع اصفهان در قسمت هشتي و ورودي، مسجد اياصوفيا در استانبول و نماسازي آن يادآور مدرسه چهارباغ اصفهان است.

بر اساس گزارش واحد اطلاع رساني سازمان ميراث فرهنگي كشور مرحوم سپهسالار در نقشه كشي، معماري و وضع ساختمان اين بناي بزرگ، طرح و نقشه شرقي اسلامي را درنظر داشته است.

آدرس: میدان بهارستان، خ مصطفی خمینی


print
rating
  نظرات